قهوه چیست؟

قهوه، یک نوشیدنی اصیل و قدمت دار که تنها با سرو یک فنجان، گرمای آن تا عمق وجودمان را جلا می‌بخشد و انرژی‌ای فوق نوشیدنی‌های انرژی‌زای امروزی به روح و کالبد ما می‌بخشد‌. عطر و بوی دانه‌های قهوه هنگام دم کشیدن یا حتی قبل تر از آن هنگام آسیاب شدن، فضا را سرشار از حس زندگی و طراوت می‌کند و آدمی را به ذوق گوش سپردن به یک سمفونی کلاسیک یا خواندن کتابی با اشعار عاشقانه وادار می‌کند.
مطمئنا با خواندن چنین توصیف زیبایی از قهوه شما هم مثل من دلتان خوردن یک کاپ قهوه در جایی دنج می‌خواهد. اما بیایید ابتدا مبحث قهوه چیست را کمی گسترش دهیم و با تاریخچه قهوه و کشف آن، مهم تر از همه با انواع معروف و با کیفیت گیاه قهوه آشنا شویم، پس با ما همراه باشید و ادامه مطلب را از دست ندهید.

تاریخچه قهوه

قهوه آنقدر قدیمی است که هنوز تاریخ دقیق کشف آن مشخص نشده است. حتی معلوم نیست اولین نفری که گیاه قهوه را یافت چه کسی است. به همین دلیل افسانه‌های زیادی در مورد فردی که برای نخستین بار به ویژگی این گیاه پی برده است، وجود دارد. طبق اکثریت نظرها، فلات‌های وسیع اتیوپی محل اصلی رویش و رشد گیاه قهوه برای اولین بار بوده‌اند، اما اینکه توسط چه فردی برای اولین بار کشف شده است هنوز در هاله‌ای از ابهام است.
داستانی که ساکنین اتیوپی برا آن باورند این است که چوپانی به‌طور ناگهانی متوجه می‌شود گوسفندانش با خوردن یک نوع گیاه، انرژی مضاعفی می‌گیرند. طوری که حتی روی خواب گله در شب‌ها نیز تاثیر گذاشته بود. این نگرانی موجب شد تا چوپان برای راه چاره نزد راهب اعظم برود و ماجرا را تعریف کند.
اینگونه بود که رفته رفته داستان این گیاه و چوپان نزد همه منتشر شد و مردم برای کسب انرژی بیشتر جهت کار کردن و دیگر امورات این چنینی روی به خشک کردن و نگهداری آن آوردند و پس از گذشت زمان کمی به یک تجارت بزرگ تا به امروز تبدیل شد.

قهوه چگونه وارد آسیا شد؟

همانطور که پیش‌تر اشاره شد بعد از پیدایش گیاه قهوه، کشاورزان شروع به خشک کردن و فروختن آن کردند. این دادوستد از تجار ثروتمند و بزرگ عربستانی پنهان نماند و با گذشت زمان کوتاهی متوجه وجود چنین گیاهی شدند و برای شروع یک تجارت جدید و پرسود اقدام به کشت آن در زمین‌های عربی شدند. عربستان و یمن دو کشور اصلی پرورش قهوه بودند چون زمین‌های آن‌ها متناسب رشد و تکثیر این نوع گیاه بود.
پس از کشورهای عربی ترکیه نیز شروع به کشت و تجارت قهوه کرد و آنجا بود که شاه صفوی ایران نیز با نوشیدنی قهوه آشنا شد و برای اولین بار پای آن را به ایران باز کرد. ماجرای ورود قهوه به آسیا و ایران این گونه شروع و ادامه‌دار شد طوری که به پایه ثابت نوشیدنی‌های مورد علاقه قشر جوانان تا افراد مسن تبدیل شده است.

برترین قهوه‌های جهان

قهوه بر اساس محل و نوع کشت دارای انواع مختلفی است چون این درخت در مناطق گرمسیر رشد و نمو دارد هر چه منطقه کشت آن گرم‌تر باشد دانه‌های قهوه خوشمزه‌تر و مرغوب‌تر هستند. همین دلیل موجب شده تا قهوه از نظر کیفیت متنوع باشد. موارد زیر مرغوبترین نوع قهوه‌ها در سرتاسر جهان هستند:

عربیکا

نه تنها در ایران بلکه اکثر کافه‌های جهان به دلیل کیفیت بسیار بالا قهوه عربیکا را برای سرو انتخاب می‌کنند. این نوع قهوه نسبت به دیگر قهوه‌ها قیمت بالاتری دارد و بیشتر در کشورهای یمن و اتیوپی کشت می‌شود.

لیبریکا

قهوه لیبریکا بیشتر مورد پسند آن‌هایی است که عاشق رایحه‌های طبیعی هستند چون این قهوه بویی متمایل به دود و چوب دارد، دلیل نام‌گذاری این مدل قهوه این است که اولین بار در کشور لیبریکا کشف و زرع شد، کیفیت بالا و مزه دلپذیر از جمله ویژگی‌های قهوه لیبریکا هستند.

روبوستا

کشورهای ویتنام، هند و اندوزی منبع اصلی تولید قهوه روبوستا هستند، این قهوه آنچنان محبوب است که بعد از عربیکا رتبه دوم پرمصرف‌ترین قهوه را در جهان دارد، طعم روبوستا متمایل به تند است و طرفداران خاص خود را دارد.

قهوه ترک چیست؟

توجه کنید که پایه و اساس تمام قهوه‌ها یکی است. یعنی هر نوع قهوه‌ای از دانه‌های درخت قهوه که آسیاب شده‌اند دم می‌شوند و فقط نوع دم کردن و طعم قهوه‌ها با هم فرق می‌کند، قهوه ترک نیز یک روش سرو است نه یک نوع قهوه که به صورت جداگانه کشت و زرع شود.
برای درست کردن قهوه ترک لازم است دانه‌های قهوه برشته شوند و با اسیاب کاملا پودر شوند. دلیل محبوبیت این مدل از قهوه در کشورهایی چون ایران و ترکیه، روش تهیه آسان همچنین طعم و بسیار دلپذیر و مطبوع است.

طرز تهیه قهوه با شیرجوش

اگر قهوه‌ساز داشته باشید دیگر نیازی به یادگیری و طرز تهیه قهوه ندارید اما افرادی که قهوه‌ساز ندارند می‌توانند با شیرجوش نیز این نوشیدنی خوش طعم را درست کنند. قهوه با دو روش درست می‌شود یعنی همراه آب جوش و شیر. البته روش‌های متنوعی برای دم کردن این نوشیدنی وجود دارد که ما به سه روش معمول تهیه آن در ادامه اشاره می‌کنیم:

1. روش درست کردن قهوه با آب و شیر جوش: در این روش فرض می‌شود شما قهوه‌ساز ندارید و با استفاده از شیرجوش می‌خواهید یک قهوه خوش‌طعم درست کنید. ابتدا یک فنجان آب را داخل شیر جوش می‌ریزیم و تا جوش امدن آن صبر می‌کنیم. سپس شعله را خاموش می‌کنیم و منتظر می‌مانیم تا آب جوشیده آرام و از جوش بایستد.  آنگاه مقدار موردنظر از قهوه را درون آب ریخته سپس دوبار آن را روی حرارت بسیار کم قرار دهید تا به آرامی دم بکشد. میانگین ۵ تا ۷ دقیقه برای دم کشیدن قهوه زمان لازم است پس از آن اگر به چاشنی‌هایی همچون هل علاقه دارید به مقدار دلخواه می‌توانید به قهوه اضافه کنید. حال قهوه شما آماده سرو است.
2. روش درست کردن قهوه با شیر: طرز تهیه قهوه با شیر دقیقا همانند روش تهیه با آب جوش است با این تفاوت که به جای آب جوش از شیر استفاده می‌شود.
3. روش درست کردن قهوه ترکاین: روش همانطور که گفتیم ساده است اما برای نتیجه مطلوب بهتر است در درست کردن آن نهایت دقت را خرج داد. در قدم اول بایستی قهوه شما کاملا پودر شده همانند پودر کاکائو باشد همچنین بدانید که چند کاپ یا فنجان قهوه دم گروه نیاز دارید.
   بدین صورت که به ازای هر نفر یک کاپ آب و به مقدار لازم قهوه (بسته به سلیقه شما که قهوه غلیظ دوست دارید یا رقیق، یک الی دو قاشق مربا خوری قهوه کافی است) نیاز است. حال شیر جوش را روی حرارت بسیار کم بگذارید و با قاشق چوبی کمی آن را هم بزنید و حوصله به خرج دهید تا به آرامی قهوه کف کند و آماده سرو شود.
   توجه کنید در تهیه قهوه ترک نباید حرارت زیاد باشد چون جوشیدن طعم قهوه ترک را بی کیفیت و کاملا عوض می‌کند، همچنین سعی کنید از هم زدن زیاد قهوه خودداری کنید تا قهوه شما کف کند.

نکاتی که باید در مورد قهوه بدانید

به طور مختصر و خلاصه آنچه که باید در مورد قهوه بدانید در موارد زیر بیان می‌کنیم تا اطلاعاتتان در این مورد کامل و کافی شوند:

• نگهداری صحیح از قهوه: قهوه بر خلاف تصور بسیار حساس است و در مقابل نور مستقیم، رطوبت و هوای آزاد فاسد می‌شود. ما پیشنهاد می‌کنیم قهوه را به صورت دانه مانند تهیه کنید و کمی قبل‌تر از استفاده خودتان آن را آسیاب کنید به این صورت فضای اطرافتان نیز عطرآگین می‌شود.
• پرهیز از زیاده‌روی: قهوه حاوی کافئین است و افراط در مصرف آن منجر به بی‌ خوابی و به مرور اختلال در استراحت بدن می‌شود. مصرف زیاد کافئین نیز موجب کم‌خونی می‌شود پس اعتدال در نوشیدن قهوه را رعایت کنید تا بتوانید همیشه از آن مصرف کنید.
• استفاده از ظروف مسی: چنانچه قهوه‌ساز نداشتید پیشنهاد می‌شود برای کیفیت بیشتر و طعم بهتر قهوه از شیرجوش‌های مسی استفاده کنید.

جمع بندی

یکی از نوشیدنی‌های پرطرفدار در سرتاسر جهان، قهوه است که برای اولین بار در کشور اتیوپی کشف شد. قهوه در واقع دانه میوه درخت قهوه است که خشک و اسیاب می‌شود سپس به مصرف می‌رسد. قهوه عربیکا، روبوستا و لیبریکا سه نوع از مرغوبترین انواع قهوه است که عمده تجارت قهوه را به خود اختصاص داده‌اند. قهوه در زمان صفویه به ایران وارد شد و به دلیل استقبال مردم تا به امروز ماندگار شده است.
قهوه ترک نوعی روش دم کرده قهوه است نه نوعی قهوه که در کشور ترکیه عمل بیاید. قهوه فواید زیادی دارد که افزایش انرژی و انگیزه اصلی‌ترین ویژگی نوشیدن قهوه هستند. این نوشیدنی بی‌نظیر در کنار خواص بی‌نظیر خود، مضراتی هم دارد که با مصرف زیاد از حد آن در بدن پدیدار می‌شود. کم‌خونی و بی‌خوابی نیز نتیجه مصرف بیش از حد این نوشیدنی هستند پس در مصرف آن زیاده‌روی نکنید.